De natuurlijke voedingsmatrix bij sondevoeding

Gastro-intestinale (GI-)klachten zoals reflux, diarree, obstipatie en een opgeblazen gevoel komen veel voor bij patiënten die afhankelijk zijn van sondevoeding. In de klinische praktijk vormen deze klachten een belangrijke reden om te zoeken naar alternatieven voor standaard enterale formules. In dat kader groeit de belangstelling voor sondevoeding op basis van echte voedingsmiddelen.

Wat laat wetenschappelijk onderzoek zien over verdraagzaamheid?

In 2023 publiceerden Sforza et al. de scoping review The Impact of Blenderized Tube Feeding on Gastrointestinal Symptoms, waarin zij de beschikbare wetenschappelijke literatuur over dit onderwerp in kaart brengen. Een centraal concept in deze review is de rol van de natuurlijke voedingsmatrix.

Wat wordt bedoeld met de natuurlijke voedingsmatrix?

De natuurlijke voedingsmatrix verwijst naar de manier waarop voedingsstoffen in echte voeding van nature samen voorkomen. In plaats van geïsoleerde nutriënten, zoals losse eiwitten, suikers of vetten, bevat echte voeding een complexe structuur waarin:

• macronutriënten,
• verschillende typen vezels,
• micronutriënten,
• en bioactieve stoffen

in onderlinge samenhang aanwezig zijn.

Volgens de auteurs kan juist deze samenhang relevant zijn voor de vertering en verdraagzaamheid van enterale voeding.

Het onderzoek in het kort

Sforza et al. voerden een scoping review uit volgens de PRISMA-ScR-richtlijnen. Zij analyseerden 12 studies, gepubliceerd tussen 2011 en 2022, waarin blenderized tube feeding (BTF) werd ingezet bij kinderen en volwassenen. De geïncludeerde studies varieerden in opzet en kwaliteit en bestonden voornamelijk uit observationele en pre-poststudies, aangevuld met één gerandomiseerde studie.

Het doel van de review was niet om effectiviteit definitief aan te tonen, maar om te onderzoeken welke patronen zichtbaar zijn in de literatuur rondom GI-klachten.

Consistente verbetering van GI-klachten

Ondanks de methodologische verschillen laten alle geïncludeerde studies een consistente vermindering van gastro-intestinale klachten zien na overstap op blenderized voeding. Verbeteringen werden onder andere beschreven voor:

• reflux en kokhalzen,
• diarree en obstipatie,
• buikpijn, misselijkheid en een opgeblazen gevoel.

Deze bevindingen werden gezien bij zowel pediatrische als volwassen patiënten, waaronder neurologisch kwetsbare groepen.

De voedingsmatrix als mogelijke verklaring

Hoewel de exacte mechanismen niet zijn onderzocht of bewezen, bespreken de auteurs verschillende hypothese-vormende verklaringen. Een daarvan is de natuurlijke voedingsmatrix van blenderized voeding. De aanwezigheid van:

• onbewerkte voedingsstructuren,
• een diversiteit aan vezeltypen,
• en minder geïsoleerde nutriënten

zou kunnen bijdragen aan een andere gastro-intestinale respons dan bij sterk bewerkte, synthetische formules.

De auteurs benadrukken dat dit geen causale conclusies zijn, maar plausibele verklaringsmodellen die verdere studie verdienen.

Relevantie voor de praktijk

Voor diëtisten en artsen biedt deze review waardevolle inzichten. Zij laat zien dat:

• GI-klachten bij sondevoeding breed voorkomen;
• blenderized voeding geassocieerd is met verbeterde verdraagzaamheid;
• en dat de natuurlijke voedingsmatrix mogelijk een rol speelt in deze observaties.

Tegelijkertijd onderstreept het artikel de noodzaak van meer goed opgezet, prospectief onderzoek om deze bevindingen verder te onderbouwen.

Conclusie

De scoping review van Sforza et al. draagt bij aan het wetenschappelijke gesprek over hoe samenstelling en bewerkingsgraad van sondevoeding samenhangen met gastro-intestinale verdraagzaamheid. De natuurlijke voedingsmatrix van echte ingrediënten wordt daarbij genoemd als een mogelijke verklarende factor. Hoewel de huidige evidence nog beperkt is, biedt dit concept een relevant kader voor verdere innovatie en onderzoek binnen de enterale voeding.

Bron:

Sforza, E. et al. (2023).
The Impact of Blenderized Tube Feeding on Gastrointestinal Symptoms: A Scoping Review.

Terug naar overzicht